Czy nadal słyszysz ten głos?
„Nienawidzę cię! Ty wstrętny, obrzydliwy bachorze! Żałuję, że cię urodziłam!”
Słyszałaś te słowa jako mała dziewczynka.
Wypowiadała je Twoja matka. Osoba, która powinna Cię kochać, chronić, wspierać i troszczyć się o Ciebie. Osoba, przy której powinnaś czuć się bezpiecznie.
Zamiast miłości doświadczałaś odrzucenia. Zamiast czułości słyszałaś krzyk, krytykę i poniżające słowa.
Dziecko nie rozumie jeszcze, dlaczego matka traktuje je w taki sposób. Nie wie, że jej zachowanie może wynikać z własnych trudności emocjonalnych, nierozwiązanych problemów czy niezdrowych wzorców zachowania.
Dlatego często zaczyna szukać winy w sobie.
„Może jestem niegrzeczna?”
„Może zrobiłam coś złego?”
„Może gdybym była lepsza, mama by mnie kochała?”
Właśnie w takich doświadczeniach mogą zacząć kształtować się przekonania, które będą towarzyszyć dziecku przez kolejne lata.
„Nie jestem wystarczająco dobra”.
„Nie zasługuję na miłość”.
„Jestem nieważna”.
„To ze mną jest coś nie tak”.
Te przekonania mogą stać się częścią sposobu, w jaki dorosły człowiek postrzega siebie, innych ludzi i otaczający go świat.
Kiedy dzieciństwo nie kończy się wraz z dorastaniem
Możesz już być dorosłą, dojrzałą osobą. Możesz mieć własną rodzinę, pracę, osiągnięcia i życie zupełnie inne od tego, które pamiętasz z dzieciństwa.
A jednak czasami wystarczy jedno słowo, czyjaś krytyka, podniesiony głos lub sytuacja przypominająca dawne doświadczenia, aby ponownie poczuć smutek, lęk, wstyd czy bezradność.
Być może nadal słyszysz w pamięci głos matki.
Być może już dawno nie mieszkasz w rodzinnym domu, ale wciąż zastanawiasz się, czy jesteś wystarczająco dobra.
A może przez całe dorosłe życie próbujesz udowodnić innym swoją wartość?
Przemoc emocjonalna nie musi pozostawiać widocznych blizn, aby jej konsekwencje były odczuwalne przez wiele lat.
Krzyk, poniżanie, wyśmiewanie, odrzucenie emocjonalne czy ciągła krytyka mogą wpływać na rozwój dziecka, jego poczucie bezpieczeństwa oraz sposób postrzegania samego siebie.
Jak przemoc emocjonalna ze strony matki wpływa na dorosłe życie?
Dziecko buduje obraz samego siebie między innymi na podstawie tego, jak traktują je najbliższe osoby.
Jeśli wielokrotnie słyszy, że jest bezwartościowe, niekochane, niepotrzebne lub stanowi problem, może stopniowo zacząć traktować te komunikaty jako prawdę o sobie.
W psychologii, szczególnie w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), mówimy o negatywnych przekonaniach kluczowych, które mogą wpływać na sposób myślenia, odczuwania i zachowania.
W dorosłym życiu konsekwencje takich doświadczeń mogą przejawiać się poprzez:
Niskie poczucie własnej wartości – przekonanie, że nie jest się wystarczająco dobrą lub wartościową osobą.
Lęk przed odrzuceniem – obawę, że inni przestaną nas kochać, jeśli popełnimy błąd.
Nadmierną potrzebę akceptacji – ciągłe poszukiwanie potwierdzenia własnej wartości u innych.
Trudności w stawianiu granic – poczucie winy podczas odmawiania lub wyrażania własnych potrzeb.
Perfekcjonizm – przekonanie, że trzeba być idealną, aby zasługiwać na miłość i szacunek.
Trudności w budowaniu zdrowych relacji – czasami związane z przyzwyczajeniem do krytyki, napięcia lub emocjonalnej niedostępności.
Silną reakcję na krytykę – nawet niewielka uwaga może uruchamiać dawne poczucie wstydu czy niewystarczalności.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba, która doświadczyła przemocy emocjonalnej w dzieciństwie, będzie zmagała się z takimi trudnościami.
Każda historia jest indywidualna. Znaczenie mają również inne doświadczenia, relacje, dostępne wsparcie i zasoby psychiczne.
Dlaczego słowa matki mogą ranić przez wiele lat?
Dla małego dziecka matka lub inny główny opiekun jest jedną z najważniejszych osób w jego świecie.
To w relacji z opiekunem dziecko uczy się rozpoznawać emocje, budować poczucie bezpieczeństwa oraz rozumieć, kim jest i czy zasługuje na miłość.
Kiedy zamiast akceptacji doświadcza upokarzania, odrzucenia czy nieustannej krytyki, może zacząć postrzegać siebie przez pryzmat tych doświadczeń.
Co szczególnie bolesne, negatywny głos rodzica może z czasem stać się wewnętrznym głosem dorosłego człowieka.
Matki może już nie być obok, ale jej słowa nadal powracają w myślach:
„Nie dasz sobie rady”.
„Nie jesteś wystarczająco dobra”.
„Nikt cię nie pokocha”.
Czasami człowiek nawet nie zauważa, że sposób, w jaki dziś mówi do samego siebie, przypomina sposób, w jaki kiedyś zwracano się do niego.
W ten sposób doświadczenia z dzieciństwa mogą wpływać na codzienne decyzje, relacje i poczucie własnej wartości.
Negatywne przekonania o sobie – niewidzialne konsekwencje przemocy emocjonalnej
Wyobraź sobie dorosłą kobietę, która w dzieciństwie wielokrotnie słyszała, że do niczego się nie nadaje.
Dziś może być wykształcona, kompetentna i odnosić sukcesy zawodowe.
A jednak, kiedy ktoś ją krytykuje, automatycznie pojawia się myśl:
„Wiedziałam, że nie jestem wystarczająco dobra”.
Może nie zauważać swoich osiągnięć, ponieważ skupia się przede wszystkim na błędach.
Może mieć trudności z przyjmowaniem komplementów, ponieważ nie pasują one do jej utrwalonego obrazu samej siebie.
Może również pozostawać w relacjach, w których jej potrzeby są pomijane, ponieważ nauczyła się, że miłość wymaga poświęcenia i ciągłego udowadniania swojej wartości.
W terapii poznawczo-behawioralnej przyglądamy się temu, jak wcześniejsze doświadczenia mogły wpłynąć na powstawanie przekonań kluczowych, myśli automatycznych i utrwalonych wzorców zachowania.
To, że przez wiele lat myślałaś o sobie w określony sposób, nie oznacza, że te przekonania są prawdziwe.
To, jak byłaś traktowana, nie definiuje Twojej wartości
Chciałabym, żebyś zatrzymała się przy jednej ważnej myśli.
Słowa Twojej matki i to, co o Tobie myślała, nigdy nie powinny definiować tego, kim naprawdę jesteś.
To, że ktoś nie potrafił okazać Ci miłości, nie oznacza, że na nią nie zasługiwałaś.
To, że byłaś krytykowana, nie oznacza, że byłaś niewystarczająco dobra.
To, że ktoś odrzucał Twoje emocje, nie oznacza, że były nieważne.
Jako dziecko nie miałaś wpływu na zachowanie dorosłych, którzy byli odpowiedzialni za Twoje bezpieczeństwo.
Dziś jednak możesz zacząć przyglądać się temu, jak tamte doświadczenia wpływają na Twoje życie.
Możesz uczyć się odróżniać przekonania wyniesione z dzieciństwa od tego, kim naprawdę jesteś.
Jak terapia pomaga przepracować rany emocjonalne z dzieciństwa?
W terapii nie chodzi o wymazanie przeszłości ani udawanie, że trudne doświadczenia nigdy się nie wydarzyły.
Chodzi o zrozumienie ich wpływu na teraźniejszość.
Wspólnie możemy przyjrzeć się temu, jakie przekonania o sobie ukształtowały się w dzieciństwie i jak wpływają na Twoje dzisiejsze emocje, decyzje oraz relacje.
Praca terapeutyczna może obejmować:
Rozpoznawanie negatywnych przekonań dotyczących siebie.
Zrozumienie związku między doświadczeniami z dzieciństwa a obecnymi trudnościami.
Rozwijanie bardziej realistycznego i wspierającego sposobu myślenia.
Naukę stawiania zdrowych granic.
Budowanie poczucia własnej wartości.
Rozpoznawanie i regulowanie trudnych emocji.
Rozwijanie zdrowszych wzorców budowania relacji.
Ważnym elementem tego procesu może być również nauka traktowania siebie z życzliwością i szacunkiem, których być może zabrakło Ci w dzieciństwie.
Nie zawsze jest to łatwa droga. Zmiana przekonań, które towarzyszyły nam przez wiele lat, wymaga czasu, cierpliwości i pracy.
Ale zmiana jest możliwa.
Nie chodzi tylko o to, żebyś uwierzyła. Chodzi o to, żebyś wiedziała.
Chciałabym, abyś zapamiętała jedno:
Zasługujesz na miłość, szacunek, radość i spełnienie.
Nie dlatego, że jesteś idealna.
Nie dlatego, że spełniasz oczekiwania innych.
Nie dlatego, że musisz komukolwiek udowadniać swoją wartość.
Ale dlatego, że Twoja wartość jako człowieka nie zależy od tego, jak traktowali Cię inni.
I nie chodzi tylko o to, żebyś próbowała w to uwierzyć.
Chodzi o to, żebyś naprawdę o tym wiedziała i mogła żyć w zgodzie z tymi zdrowymi przekonaniami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przemoc emocjonalna ze strony matki może wpływać na dorosłe życie?
Tak. Doświadczenia odrzucenia, poniżania czy ciągłej krytyki w dzieciństwie mogą wpływać na poczucie własnej wartości, sposób budowania relacji oraz przekonania dotyczące siebie i innych.
Dlaczego nadal przeżywam słowa matki, mimo że jestem dorosła?
Silnie emocjonalne doświadczenia z dzieciństwa mogą pozostawać w pamięci przez wiele lat. Niektóre sytuacje w dorosłości mogą przypominać wcześniejsze doświadczenia i wywoływać podobne emocje.
Czy terapia może pomóc po doświadczeniu przemocy emocjonalnej w dzieciństwie?
Tak. Terapia może pomóc zrozumieć wpływ przeszłości na obecne życie, rozpoznawać negatywne przekonania oraz rozwijać zdrowsze sposoby myślenia o sobie i budowania relacji.
Gdzie szukać wsparcia? Zapraszam Cię do wspólnej pracy
Jeśli odnajdujesz siebie w tym artykule, a wspomnienia z dzieciństwa nadal wzbudzają w Tobie trudne emocje, być może warto przyjrzeć się im w bezpiecznej, wspierającej przestrzeni.
Jako terapeutka integracyjna pracuję z osobami, które chcą lepiej zrozumieć siebie, swoje emocje, przekonania oraz trudności w relacjach.
Możemy wspólnie popracować nad tym, aby doświadczenia z przeszłości nie ograniczały Twojego dzisiejszego życia.
Barbara Counselling
Integrative Counsellor | Registered Member MBACP
Indywidualne sesje terapeutyczne w języku polskim i angielskim.
Online oraz stacjonarnie w Grays, Essex.
Barbara Counselling – poznaj moją ofertę
Przeczytaj również
DDA – jak dzieciństwo w rodzinie alkoholowej wpływa na dorosłe relacje i emocje?
W kolejnym artykule
Matka narcystyczna – jak jej zachowania wpływają na psychikę dziecka i dorosłe relacje?
Przyjrzymy się zachowaniom matek przejawiających cechy narcystyczne, ich wpływowi na rozwój poczucia własnej wartości oraz przekonaniom, które mogą towarzyszyć dziecku również w dorosłym życiu.
Zapraszam do obserwowania mojego bloga.